Oorzaak

Over veiligheid in de luchtvaart:
2 januari 2013: Benno Baksteen (ten tijde van de Martinair crash in Faro voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Verkeersvliegers) zegt op Nu.nl over de luchtvaart “…misvatting dat veiligheid het enige criterium is”
25 april 2018, dagblad Trouw: Onderzoeksraad voor Veiligheid ‘Voor Schiphol heeft veiligheid nog altijd geen prioriteit’.

De dag ná de crash in Faro houdt Martinair directeur Martin Schröder een persconferentie samen met toenmalig minister Hanja Maij-Weggen. Tijdens deze persconferentie stelt Schröder dat een onverwachte windvlaag de crash veroorzaakt heeft.  Mevrouw Maij-Weggen plaatst hier geen kanttekening bij. Het grote wegduiken en wegkijken is begonnen.
Iets soortgelijks gebeurde overigens enige maanden eerder ook al tijdens een persconferentie na de ElAl-Bijlmer crash.

Een  ‘onverwachte windvlaag’  als oorzaak van de crash betekent ook een verminderde verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor Martinair.
Piloten-organisaties zijn kritisch over deze snelle oorzaak bepaling.


Het onderzoek, het uitblijven van antwoorden en het opkomen van nieuwe vragen
Al snel na de crash stellen passagiers en nabestaanden vele kritische vragen over het vliegtuig, de vlucht, nadering en de crash. Deze vragen passen niet binnen het inmiddels heersende Nederlandse standpunt van onverwachte windvlaag als oorzaak van de crash. Voor het onderzoeken van andere mogelijke oorzaken van de crash bestaat geen interesse.

143 vragen
In het voorjaar van 1993 stellen de passagiers en nabestaanden 143 schriftelijke vragen. Deze vragen worden beantwoord na het openbaar maken van het onderzoeksrapport.

Het onderzoeksrapport
In het najaar van 1994, bijna twee jaar na de crash, organiseert Joop Janbroers, één van de overlevenden van de crash, een demonstratie op Schiphol. Dit heeft resultaat: als bij toverslag verschijnt een Engelse vertaling van het officiële Portugese onderzoeksrapport.

Voorlichtingsbijeenkomst
Op 1 december 1994 licht de Raad voor de Luchtvaart in een voorlichtingsbijeenkomst aan passagiers en nabestaanden het rapport toe en beantwoordt vragen uit de zaal.
Volgens vele aanwezigen bij deze bijeenkomst is dit een zeer teleurstellende bijeenkomst. Passagiers en nabestaanden voelen zich nog steeds niet serieus genomen.

Teleurstellende stand van zaken
Na het lezen van het onderzoeksrapport, de voorlichtingsbijeenkomst en de beantwoording van de 143 vragen  blijven nog veel vragen over en zijn er nieuwe bijgekomen. De meeste passagiers en nabestaanden twijfelen nog steeds aan de Onverwachte Windvlaag als oorzaak van de crash.

Analyse Horlings
In februari 2011 komt er weer ontwikkeling in de zaak: het ‘Onderzoek Horlings‘ wordt gepubliceerd. Horlings constateert vooral veel fouten bij de bemanning.

Rechtszaken en uitkomsten van nadere onderzoeken
Het aanvullend deskundigen onderzoek, in 2014 op last van de Rechtbank in Den Haag, gaat in de tweede helft van 2015 van start. In de zomer van 2016 wordt een concept-rapport van dit onderzoek verwacht. Tot op heden (december 2018) is dit concept-rapport, en het mogelijke commentaar op dit rapport, geheim.
Zie voor meer informatie de pagina rechtszaken.

Tenslotte
De onderzoeksaandacht lijkt nu vooral gericht te zijn op de situatie in de minuten tijdens nadering en de crash. Het spreekwoordelijke ‘topje van de ijsberg’.
Vele vragen zullen daardoor waarschijnlijk onbeantwoord blijven.

Wanneer het ooit zover komt, zullen de uitkomsten van de nadere  onderzoeken eenduidig en controleerbaar publiek gemaakt moeten worden. Voorkomen dient te worden dat er extra onduidelijkheid ontstaat.
Aan de hand van de uitkomsten van alle onderzoeken kunnen mogelijk ook de overblijvende onduidelijkheden en speculaties over de crash en de achterliggende oorzaken beter geduid worden.

Vooraanzicht gecrasht toestel
Vooraanzicht gecrashte Anthony Ruys

Omdat de gevolgen zo ingrijpend zijn…