Martinair en tekortschietende (psycho-sociale) nazorg

Tijdens de officiële herdenking van de Martinair crash belooft Martinair directeur Martin Schröder: ‘een hand op uw schouder’. De hand zal er wat Schröder betreft blijven liggen „zolang u er behoefte aan hebt; ik wil u verzekeren dat wij alles zullen doen, om, waar het kan, het leed te verzachten, om daadwerkelijke hulp te blijven bieden”.
Bron: Reformatorisch Dagblad, 31 december 1992

Op 7 november 1993 stuurt de Anthony Ruys Stichting een brief aan o.a. staatssecretaris voor de Volksgezondheid, de heer Simons,  over onder andere de tekortschietende psycho-sociale hulp na de Martinair crash in Faro.

De (psycho-sociale) gevolgen van de crash en de noodzaak deskundigen in te zetten, zijn vanaf het begin onderschat.
De hulp schoot al tekort vanaf de repatriëring naar Nederland: het aanbod van vliegangstdeskundigen van VALK om de repatriëring te begeleiden werd afgeslagen.

Lessen van de SLM-ramp uit 1989, gepubliceerd de maand voor de crash in Faro,  worden niet toegepast.

Op 12 november 1993 stelt Mevrouw Achttienribbe-Buys over de tekortschietende hulp Kamervragen. Minister Hirsch Ballin beantwoordt  deze vragen op 14 januari 1994.
Of voor beantwoording van deze vragen ook gesproken is met getroffenen is niet duidelijk. Voor mij waren de antwoorden een verrassing.

Minister Hirsch Ballin antwoordt o.a. dat de nazorg centraal gecoördineerd wordt door Martinair:
– ‘Huisbezoeken vinden nog steeds plaats, waarbij de medewerkers fungeren als klankbord en/of doorgeefluik naar Martinair.’
– ‘Tot nog toe wordt in voorkomende gevallen de bedrijfsarts of –psycholoog ingezet…’
– ‘Martinair benadert betrokkenen periodiek om te informeren naar lichamelijke en geestelijke gesteldheid van de slachtoffers’
NB Uit de antwoorden blijkt niet of er een nazorg-plan opgesteld was.

Telegraaf, 18 januari 1994

In een NOVA-uitzending van 20 december 1993 vertelt Martinair woordvoerder Udo Buys ongeveer hetzelfde verhaal.

Voor mij (Cor ten Hove) was deze nazorg-functie van Martinair nieuw.
De, in mijn herinnering, twee telefoontjes in 1993 van een Martinair-medewerker had ik opgevat als interesse. Niet als zelfs maar poging tot nazorg.
Als ‘nazorg’ schoten deze telefoontjes ook tekort omdat mijn in die gesprekken gestelde vragen nooit beantwoord werden.
Wellicht onderschatte Martinair de gevolgen en waren de bellende medewerkers onvoldoende opgeleid en getraind om écht te kunnen luisteren.

In De Stem van 20 december 1993 vertelt een passagier een gelijksoortig verhaal, met de observatie dat voor de gesprekken uitzendkrachten waren ingehuurd.
In hetzelfde artikel zegt de woordvoerder van Martinair ‘We hebben inderdaad niet gewerkt met professionals, maar moet dat dan? ‘

Afsluiting
Van overlevenden en nabestaanden werd wel erg veel verwacht om Martinair (een commerciële luchtvaartmaatschappij, geen hulpverlener) als coördinerend hulpverlener te zien.
Martinair had daarvoor te veel verschillende petten op. Petten die ook nog eens strijdig waren met de (gezondheids-)belangen van de getroffenen, zoals:
– verantwoordelijke voor de crash,
– uitvoerder ván en belanghebbende bíj de schaderegeling, en
beïnvloeder van de beeldvorming over de crash en de oorzaak van de crash; daarmee gevolgen voor de getroffenen verergerend.

Omdat de gevolgen zo ingrijpend, vaak onzichtbaar en mogelijk nog onbekend zijn…