FARO-RndR-2: somato psychische somberheid

Je gaat het pas zien als je het door hebt.
Johan Cruijff

Pagina in wording. Meest recente aanpassing: 25 juli 2022

Niet-ik somberheid
In de jaren ná de crash herken ik verschillende soorten somberheid / depressie, zoals over de crash (PTSS) en de gevolgen. Hiervoor heb ik succesvolle behandelingen, therapieën en trainingen gehad. Rest-kwetsbaarheid blijft.

Één, soms extreme, somberheid beperkt mij dagelijks.
Deze somberheid, die ik niet-ik somberheid noem, ligt in het niemandsland tussen neuroloog en psychiater.
Ik noem dit niet-ik somberheid omdat deze somberheid niet ontstaat ná een situatie die ik vervelend vind.
Er is geen medisch verklaringsmodel voor deze niet-ik somberheid en ‘bestaat’ dus niet.
Omdat deze klachten sinds de crash optreden en ook nog eens met mijn nek te maken hebben, zijn deze klachten ook nog eens ‘verdacht’.
De klachten worden te makkelijk weg-gepsychologiseerd.
NB Het risico is dat ik psychisch reageer op de niet-ik somberheid, de gevolgen daarvan en het gebrek aan aandacht hiervoor.
Ik heb er alle vertrouwen in dat ik de verschillen uiteindelijk goed onderken en hier goed mee omga.

Klachten worden behandel-passend gemaakt


Mijn (korte) theorie is dat ik door de enorme hoofd/nek-belastingen/bewegingen tijdens de crash, schade is ontstaan in/aan mijn hoofd/nek. Door nekhouding en aanspanning van nekspieren bij arm-houding/-belasting worden doorbloeding en/of prikkelverwerking van mijn brein verstoord. Dit zet een proces in werking dat  uiteindelijk de
niet-ik somberheid veroorzaakt. In mijn woorden, een fysiologisch en geen psychisch proces.
NB Als proces vind ik dit vergelijkbaar met mijn moeizame lopen en fietsen bij cognitieve overbelasting; ik loop en fiets dan niet minder goed omdat mijn conditie opeens achteruit gaat, mijn brein is dan te overbelast.
Deze gevolgen worden misschien verergerd door de in 2008 vastgestelde verstoorde  doorbloeding van de basale kernen en de frontaalkwab.
De klachten treden steeds sneller op. Mede door veroudering en slijtage?

Vanaf 1995 herken ik deze specifieke somberheid. In FARO: de ramp na de ramp schrijf ik hier over:

In de loop van de maanden herken ik min of meer een patroon: De eerste uitvaldag ben ik geestelijk helemaal van de kaart. Ik ben onzeker, depressief, emotioneel, kan verkeerssituaties niet meer inschatten en dergelijke. Het ergste is dat ik dan wel eens voor verkeerslichten moet wachten en bij mezelf denk ‘stap ik voor die vrachtwagen, of niet?’. Ik heb geen bewuste doodswens maar de gedachte dringt zich aan me op. Ik heb ook geen enkele behoefte om voor die vrachtwagen te stappen. Maar toch, de gedachte heb ik wel.
Volledige tekst

Patroon
In de loop van de jaren zie ik een vast patroon. Heel beknopt uitgelegd: eerst moet ik herkennen dat ik somber ben en dat daar dan geen mentale aanleiding voor is.  Dit noem ik niet-ik somberheid.

In 99,99 % van de gevallen gaat aan deze somberheid een, meestal al beperkte en korte, ‘armbelasting’ met gespreide armen (soms ook achterover gebogen nek) aan vooraf.
Deze ‘armbelasting’ doe ik zonder enig waarschuwingssignaal zoals pijn of bewegingsbeperking.
De, soms extreme, somberheid komt pas in de uren ná de belasting ongemerkt op gang.
Pas op het moment dat ik in mijn somberheid herken als niet-ik somberheid, realiseer ik me (soms ook dankzij mijn partner) een voorafgaande ‘arm-houding/belasting’. Mijn somberheid verdwijnt en ik word extreem moe.

(Kortdurende) baat bij ‘manuele’ behandelingen
Mijn baat bij (nek-)behandelingen door bijvoorbeeld osteopaat en manueel arts is voor mij de bevestiging dat déze somberheid te maken heeft met hoofd/nek-belastingen.
Ná zo’n behandeling ben ik tijdelijk (meestal: uren) meer helder tot ik weer wat simpels met mijn armen doe.
Voor mij is dat de bevestiging dat armbelasting ‘iets’ (zenuw-prikkel geleiding? doorbloeding?) verstoort in mijn nek wat vervolgens mijn mentale functioneren beïnvloedt. En dat moet dan weer iets te maken hebben met de bewegingen/klappen op mijn nek en hoofd tijdens de crash.

Pijn is fijn
Het ontbreken van waarschuwingssignalen maken deze klachten voor mij gevaarlijk en beperkend.
Hád ik maar waarschuwingssignalen tijdens een belastende activiteit. Dan zou ik tijdig kunnen stoppen met de activiteit óf voorbereid zijn op de te ontstane somberheid.

Klachten enorm beperkend
In mijn volledige leven zijn deze klachten enorm beperkend, zelfs invaliderend. Want, bij heel veel activiteiten gebruik je je armen in een zijwaartse houding/beweging.

Opnoeming in willekeurige volgorde van arm-belastende activiteiten die ik door deze somberheidsklachten in de loop van de jaren heb moeten opgeven:
Tafeltennis, zwemmen (ik kwam nooit verder dan de schoolslag), badminton, gras maaien, blad harken, sneeuw ruimen, klussen, spitten, fiets reparatie, fietsband oppompen, beslag mengen, ramen lappen, schilderen, ‘gewoon’ fietsen met tegenwind en/of kleine hellingen zoals een viaduct, fitness- revalidatie-oefeningen, computermuis, lopen met de fiets in de hand, boren, schroeven, helpen verhuizen, piano spelen, auto wassen, auto sneeuw- en ijs-vrij maken, etc etc
NB deze ‘verliezen’ komen bovenop mijn ‘verliezen’ vanwege mijn cognitieve beperkingen door de verminderde doorbloeding van mijn brein.

Samenvatting
In wezen ben ik nog steeds een heel fysiek iemand. Ik mis daarom niet alleen de activiteiten die ik moet vermijden maar ook positieve ervaringen zoals van ‘geslaagde klussen’ en ‘gezamenlijke activiteiten’.
Ik mis sociaal contact en voldoening door het niet meer (samen) fietsen, sporten en/of klussen. Ik mis de afleiding die deze bezigheden bieden.
Ik ben afhankelijker, kan minder hulp geven, moet meer hulp vragen of inkopen. Ik ben minder buiten en minder fysiek actief.

Heel trots ben ik op mijn zelf bedachte voet-fietsband-pomp. Nu ben ik meer zelfstandig en vrijer: ik kan weer zelf fietsbanden oppompen.

Met een, ook nog eens steeds verder, haperend brein ben ik meer en meer op brein-activiteiten aangewezen om iets van mijn dag, mijn leven te maken.

Door het gebrek aan kennis en interesse in De Zorg, moet ik mijn brein-activiteiten vooral inzetten om mijn eigen situatie te begrijpen en hopelijk ooit passende zorg te krijgen.

Mijn Somato-Psychische klachten in perspectief
Bij mijn niet-ik somberheid zie ik drie directe kenmerken: vertraagd optredend, ná nek-/arm-belasting/houding en niet-psychisch.
Met deze drie-eenheid kunnen artsen niet overweg: somberheid wordt alleen psychisch verklaard; wanneer een arts iets niet ziet, bestaat het niet; en, klachten waar de nek mee te maken heeft, zijn verdacht.
In de loop van de meer dan 25 jaar dat ik met deze zoektocht bezig ben, vind ik veel informatie die mij in mijn theorie bevestigen. En het is niet alleen ‘nieuwe’ kennis:

Al in 1972 plaatst de British Medical Journal een ingezonden brief waarin beschreven wordt dat na belastende arm/nek-houdingen, met vertraging neurologische klachten kunnen optreden.

De KNF-nascholing 2009 vermeldt o.a. (zie ‘behandeling’) dat bij bepaalde doorbloedingsproblemen naar het brein ‘kritisch omstandigheden (bovenhandse werkzaamheden, bepaalde houdingen)’ vermeden moeten worden.

Steeds vaker wordt onderkend dat somberheid/depressie, ook, een ‘fysieke’ oorzaak heeft. Ik denk dat deze kennis nog onvoldoende doordringt tot de medische ‘werkvloer’.
Alzheimer Nederland: ‘Wanneer de hersenstam beschadigd raakt, dan leidt dit vaak tot symptomen als … depressie.’
Volkskrant: ‘Overactief immuunsysteem kan oorzaak depressie zijn
Ataxie.nl: …Schade aan het niet-motorische cerebellum … kan leiden tot problemen met intellectuele functies, stemmingswisselingen en … . ‘Stemmingswisselingen omvatten depressie, apathie, prikkelbaarheid en beperkte frustratietolerantie.’
Frontiers in Psychiatry, Cerebellar Contributions to Major
Depression
Trouw: “Depressief? Angstig? Er moet meer aandacht komen voor
slapeloosheid als oorzaak”. O.a. uit artikel: Cognitieve gedragstherapie is een gereedschap, waarmee mensen beter met hun probleem kunnen omgaan. Een genezing is het zelden.

Afsluiting
Al deze informatie geeft mij de hoop dat ik nog steeds bij een opmerkzame en ter zake deskundige arts uit kan komen.
Hoop doet leven!
Deze hoop wordt mooi omschreven door Vaclav Havel:

Hoop is ergens voor werken omdat het goed is,
niet alleen omdat het kans van slagen heeft.
Hoop is niet hetzelfde als optimisme
evenmin de overtuiging dat iets goed zal aflopen;
wel de zekerheid dat iets zinvol is,
onafgezien van de afloop, het resultaat.

 

Omdat de gevolgen zo ingrijpend, vaak onzichtbaar en mogelijk nog onbekend zijn…