Je gaat het pas zien als je het door hebt.
Johan Cruijff

 

Pagina aangepast: 23 februari 2026

Sinds de crash ervaar ik dat veel klachten psycho-somatisch worden genoemd. Met als vervolgstap SOLK.
Er is nauwelijks aandacht voor het spiegelbeeld hiervan: de (zoals ik dit noem en herken) somato-psychische klachten: lichamelijke activiteiten/processen die ‘automatisch’ een psychische reactie veroorzaken.

Het gebrek, ook bij medici, aan zowel open analytisch denken als aandacht voor de fysieke (fysiologische?) crash-gebeurtenissen, de (mogelijke) gevolgen en daarmee oorzaken van mijn klachten, belemmert mijn behandeling, herstel en functioneren.
Ik ben ervan overtuigd dat meer mensen worden belemmerd door te weinig aandacht voor het fysieke en te veel aandacht voor het emotionele als oorzaak van ‘psychische’ klachten.

Niet-ik somberte / zwaarmoedigheid
In de jaren ná de crash herken ik verschillende veroorzakers van somberheid, zoals over de crash (PTSS), na informatie-verwerkings overbelasting door mijn hersenletsel, gevolgen (zoals ook de ramp-na-de-ramp) en onzekerheid.
Hiervoor heb ik veel inzicht dankzij succesvolle behandelingen, therapieën en trainingen.
Rest-kwetsbaarheid blijft. Dankzij het toepassen van al het geleerde in de afgelopen decennia kan ik daar mee omgaan.

Één terugkerende, soms extreme, somberte / zwaarmoedigheid (‘somberte’)  beperkt mij enorm.
Deze somberte, die ik niet-ik somberheid noem, ligt in het medische niemandsland -welhaast Bermuda-driehoek- tussen neuroloog, psychiater/psycholoog en de mens/patiënt.

Vanaf 1995 herken ik deze niet-ik somberheid steeds beter. Echter, zonder hier tot op heden gehoor voor te vinden.
In FARO: de ramp na de ramp schrijf ik hier over:
‘In de loop van de maanden herken ik min of meer een patroon: De eerste uitvaldag ben ik geestelijk helemaal van de kaart. Ik ben onzeker, depressief, emotioneel, kan verkeerssituaties niet meer inschatten en dergelijke. Het ergste is dat ik dan wel eens voor verkeerslichten moet wachten en bij mezelf denk ‘stap ik voor die vrachtwagen, of niet?’. Ik heb geen bewuste doodswens maar de gedachte dringt zich aan me op. Ik heb ook geen enkele behoefte om voor die vrachtwagen te stappen. Maar toch, de gedachte heb ik wel.
Volledige tekst

Ik noem dit niet-ik somberheid omdat deze somberte niet komt door een psychische reactie van mij op een gebeurtenis.
Deze niet-ik somberheid voelde heel anders dan de grote somberheid/depressie die ik in de jaren 1995/1996 had en waarvoor ik een succesvolle PTSS-behandeling heb gekregen.

Naar mijn overtuiging en ervaring heeft mijn niet-ik somberheid een fysieke/fysiologische mechanische oorzaak vanuit mijn nek/hoofd.
Er is geen medisch verklaringsmodel voor deze niet-ik somberheid en het ‘bestaat’ dus niet.
Omdat deze klachten sinds de crash optreden en ik er van overtuigd ben dat deze klachten na spier-belasting op nek komen, worden deze klachten ook nog eens makkelijk weg-gepsychologiseerd.

NB Om het ingewikkeld te maken (het leven is nu eenmaal complex):  ik reageer natuurlijk ook psychisch/gevoelsmatig op mijn niet-ik somberheid, de gevolgen daarvan en het gebrek aan aandacht hiervoor.
Ik heb er alle vertrouwen in dat ik de verschillen tussen een ‘normale’ psychische reactie en mijn niet-ik somberheid, als is het vaak met vertraging, onderken en hier vervolgens goed mee omga.

Op internet las ik een vergelijkbare beschrijving:
“Wanneer er meer mechanisch druk op mijn nek staat, dan beïnvloedt dat mijn stemming, mijn geestelijke gemoedstoestand. Dat is niet door de pijn of als gevolg van lichamelijk onbehaaglijk voelen, maar het werkt direct in op mijn stemming.”
Bron: DossierD Nekklachten en depressiviteit

Mijn theorie
Mijn (korte) theorie is dat door de enorme bewegingen en krachten tijdens en na de crash, schade is ontstaan aan/in mijn wervelkolom/nek/hoofd.
Aanspanning van nekspieren verstoort nu doorbloeding en/of prikkelverwerking van mijn brein. Hierdoor begint een ongemerkt proces in mijn brein dat uiteindelijk de niet-ik somberheid veroorzaakt.
In mijn woorden: een fysiek/ fysiologisch proces,  geen psychisch proces.

Vreemd: crash-schade aan een lendenwervel werd wel serieus genomen. Schade aan/vanuit mijn nekwervels C5/C6 werd/wordt gebagatelliseerd.

NB 1: ik vind dit vergelijkbaar met mijn moeizame lopen en fietsen bij cognitieve overbelasting: ik loop en fiets dan niet minder goed omdat mijn conditie opeens achteruit gaat, mijn brein is dan te overbelast en kan mijn lichaam niet meer goed aansturen.

NB 2: in 2026 lees ik dat het brein ook afvalstoffen afvoert. Misschien dat mijn nek-overbelasting deze afvoer verstoort en waardoor mijn brein ‘vergiftigd’ wordt. Dat verklaart dan waarom ik herstel door nachtrust: de afvalstoffen kunnen weer worden afgevoerd.

Patroon
In de loop van de jaren zie ik een vast patroon. Heel beknopt uitgelegd: eerst moet ik herkennen dat ik somber ben en dat daar dan geen mentale aanleiding voor is.  Dit noem ik niet-ik somberheid.
In 99,99 % van de gevallen gaat aan deze somberte een, vaak zelfs beperkte activiteit/beweging aan vooraf die voor spierbelasting op mijn nek zorgt. Vaak gebeurt dit met gespreide armen (soms al dan niet gelijktijdig met achterover gebogen nek). Zoals het verwisselen van een gloeilamp aan het plafond of het harken van blad.
Bij deze activiteit krijg ik geen enkel waarschuwingssignaal zoals pijn of bewegingsbeperking aan nek en/of armen.
Iets vergelijkbaars gebeurt na een leg-press oefening. Daarbij wordt ook kracht gezet op de nek.

De, soms extreme, somberte komt pas uren ná de belasting ongemerkt op gang.
Pas op het moment dat ik mijn somberheid herken als niet-ik somberheid (vaak ben ik in mijn hoofd dan mijn uitvaart aan het regelen), realiseer ik me zelf (soms ook dankzij mijn partner) een voorafgaande nek-belasting.
Mijn somberte verdwijnt dan en ik word enorm moe.

Pijn zou fijn zijn
Het ontbreken van waarschuwingssignalen voordat deze somberte-klachten optreden, maken deze klachten voor mij gevaarlijk en beperkend.
Hád ik maar waarschuwingssignalen zoals pijn tijdens een belastende activiteit. Dan zou ik tijdig kunnen stoppen met de activiteit óf voorbereid zijn op de te ontstane somberte.

Klachten enorm beperkend
In mijn volledige leven zijn deze klachten enorm beperkend, zelfs invaliderend. Want, bij heel veel activiteiten wordt kracht op de nek gezet, vaak door ‘zijwaartse arm-bewegingen’.
Opnoeming in willekeurige volgorde van nek-belastende activiteiten die ik door deze somberheidsklachten in de loop van de jaren heb moeten minderen en vaak opgeven:
Tafeltennis, zwemmen (ik kwam nooit verder dan de schoolslag), badminton, gras maaien, blad harken, sneeuw ruimen, klussen, spitten, fiets reparatie, fietsband oppompen, beslag mengen, ramen lappen, schilderen, ‘gewoon’ fietsen met tegenwind en/of kleine hellingen zoals een viaduct, fitness- revalidatie-oefeningen, computermuis, lopen met de fiets in de hand, boren, schroeven, helpen verhuizen, piano spelen, auto wassen, auto sneeuw- en ijs-vrij maken, etc etc
NB deze ‘verliezen’ komen bovenop mijn ‘verliezen’ vanwege mijn cognitieve beperkingen door de verminderde doorbloeding van mijn brein.

Mijn grote angst in de eerste decennia na de crash
Te vaak werd/wordt mijn verklaring voor mijn niet-ik somberheid niet serieus genomen.
Ik was/ben bang voor makkelijke diagnoses en daarmee verkeerde, mogelijk voor mij zelfs gevolgen-verergerende fysieke oefeningen of psychologische behandelingen/medicatie.

Samenvatting
In wezen ben ik nog steeds een heel fysiek iemand. Ik mis daarom niet alleen de activiteiten die ik moet vermijden maar mis ook positieve, ook sociale, ervaringen zoals van ‘geslaagde klussen’ en ‘gezamenlijke activiteiten’.
Ik mis sociaal contact en voldoening door het niet meer (samen) fietsen, sporten en/of klussen. Ik mis de afleiding die deze bezigheden bieden.
Ik ben minder buiten en minder fysiek actief. Ik ben afhankelijker, kan minder hulp geven, moet meer hulp vragen of inkopen. Deze toenemende afhankelijkheid is extra belastend.

 

Met een, ook nog eens steeds verder, haperend brein ben ik meer en meer op brein-activiteiten aangewezen om iets van mijn dag, mijn leven te maken.

Door het gebrek aan kennis en interesse in De Zorg, moet ik mijn resterende brein-mogelijkheden daarnaast te veel inzetten om mijn eigen situatie te begrijpen en hopelijk ooit passende zorg te krijgen. Ik ben veel te veel bezig met mezelf; dat past niet bij mijn wezen.

Mijn Somato-Psychische klachten in perspectief
Bij mijn niet-ik somberheid zie ik drie belangrijke elementen:
– vertraagd en in eerste instantie ongemerkt optredend,
– ná voorafgaande nek-belasting en
– niet-‘psychisch.
Met deze drie-eenheid kunnen artsen niet overweg. Somberheid wordt vooral psychisch verklaard. Wanneer een arts iets niet ziet, bestaat het niet.
Daarnaast zijn ‘vage’ klachten waar de nek mee te maken heeft (zoals post-whiplash) in de medische wereld op zijn minst verdacht, maar vaker nog controversieel en polariserend.

Vanaf 1995 ben ik dit proces van ‘somato psychische somberheid’ bij mij gaan herkennen. Hoewel ik hier bij medici/psychologen nog steeds nauwelijks heb gevonden, vind ik in de loop van de jaren veel informatie die mij in mijn theorie bevestigt. Ik probeer op te passen voor tunnel-visie.
Het is niet alleen ‘nieuwe’ kennis:

Al in 1972 plaatst de British Medical Journal een ingezonden brief waarin beschreven wordt dat na belastende arm/nek-houdingen, met vertraging neurologische klachten kunnen optreden.

De KNF-nascholing 2009 vermeldt o.a. (zie ‘behandeling’) dat bij bepaalde doorbloedingsproblemen naar het brein ‘kritisch omstandigheden (bovenhandse werkzaamheden, bepaalde houdingen)’ vermeden moeten worden.

Steeds vaker wordt onderkend dat somberheid/depressie, ook, een ‘fysieke’ oorzaak heeft.
Deze kennis dringt nog onvoldoende door tot de medische ‘werkvloer’.
– Alzheimer Nederland: ‘Wanneer de hersenstam beschadigd raakt, dan leidt dit vaak tot symptomen als … depressie.’
– Volkskrant: ‘Overactief immuunsysteem kan oorzaak depressie zijn
– Ataxie.nl: …Schade aan het niet-motorische cerebellum … kan leiden tot problemen met intellectuele functies, stemmings-wisselingen en … . ‘Stemmingswisselingen omvatten depressie, apathie, prikkelbaarheid en beperkte frustratietolerantie.’
– Frontiers in Psychiatry, Cerebellar Contributions to Major Depression
– Trouw, ‘De nieuwe naam voor burn-out, psychische vermoeidheid, doet geen recht aan de fysieke component van chronische stress.’
– Erasmus MC, ‘Relatie gevonden tussen darmbacteriën en depressieve gevoelens’
– Alzheimercentrum (2019) “Een bepaald type vaatschade in de hersenen, namelijk witte stofafwijkingen en microbloedingen, spelen mogelijk een rol bij depressieve symptomen.”

Omgekeerd: somato psychische vooruitgang door acupunctuur
‘Acupunctuur is pijnloos en onderzoek toont aan dat het kan helpen bij het ondersteunen van medisch gebruikelijke behandelingen voor een reeks problemen, waaronder stress, …
Bron Johns Hopkins Medicine, Stress Busters 4 Integrative Treatments

 

Afsluiting
Hoop doet leven!
Al deze informatie geeft mij de hoopvolle kracht om, zo lang ik daar nog mogelijkheden toe heb, mijn ervaringen te blijven delen opdat ook anderen misschien iets herkennen en daar steun van ervaren.
Daarnaast blijf ik doorzoeken om alsnog bij een opmerkzame en deskundige medisch persoon te komen die voorbij het protocol-denken interesse heeft voor mijn niet-ik somberheid.