Na de crash een harde landing
Pagina herstart: 19 januari 2026. Aangepast 9 feb. 26
De komende periode probeer ik op deze pagina mijn gedachten over de Ramp-na-de-Ramp (RndR) en de gevolgen van de RndR te ordenen en te delen.
Mijn reden voor deze pagina / deze gedachten is dat de Ramp-na-de-Ramp te vaak als persoonlijk probleem wordt gezien. En dan ook nog eens als een onvermijdelijke vorm van ‘collateral damage’ (‘waar gehakt wordt, vallen spaanders’).
Hierdoor blijven de ramp-na-de-ramp veroorzakers te veel buiten beeld.
Ik denk dat de invloeden van al de rampen-na-de-rampen in onze maatschappij elkaar versterken en een voedingsbodem zijn voor populisme.
Wat is de Ramp-na-de-Ramp (RndR)?
‘De gevolgen van de ramp op langere termijn bleken nog groter dan de gevolgen van de ramp zelf.
De ramp na de ramp was groter dan de ramp zelf.’
Dr. Menno van Duin, Van rampen leren (proefschrift uit 1992)
Recent (2024 ?) bespreekt Professor Michel Dückers de RndR in zijn artikel: De echte pijn ligt later: de ramp na de ramp.
Ik zie de RndR vooral als een proces van verlies.
Bijvoorbeeld het verlies van gezondheid. Door dit verlies van gezondheid functioneer ik minder op alle levens-gebieden.
Erger nog dan mijn verlies van gezondheid is mijn verlies van vertrouwen in het Nederlandse systeem van Gezondheidszorg.
Dit is een voorbeeld van dat een praktisch persoonlijk probleem -verlies van gezondheid- een breder probleem wordt -verlies van vertrouwen in de buitenwereld-.
Drie uitbreidende niveau’s van RndR
– persoonlijk
– ‘ramp’-groep (voor mij niet alleen FARO, maar ook ElAl-Bijlmer en Hercules crash op Welschap)
– overstijgend met andere ‘rampen’ groot en klein
Verlies van vertrouwen in rechtstaat (3e FARO gevolgen-enquête) komt niet uit de lucht vallen. (Vergeef me de woordspeling).
Al in de tweede FARO gevolgen enquête (1998) zijn inzittenden in het algemeen negatief over de afwikkeling van de crash.
Lessen van herstel van ramp-trauma, Judith Herman (1994)
Wanneer de ramp-na-de-ramp serieus genomen wordt, dan kan geleerd worden van het 3-fasen herstel model van Judith Herman.
Te beginnen met het zoveel mogelijk voorkomen van RndR, door het bieden van Safety and Stabilisation (Veiligheid en Rust).
Veiligheid en Rust die er na Martinair crash in Faro niet kwam.
Door alle wegkijken werden voor velen de onveiligheid en de onrust vanaf de eerste jaren na de crash alleen maar groter.
Het 3 fasen-model laat ook zien waarom het zo moeilijk is om de RndR te behandelen.
Voor Veiligheid en Rust is het nodig dat ook veroorzakers en onderzoekers meewerken. Niet alleen bij de Martinair crash in Faro gebeurt dat nog te weinig.
Niet alleen bij FARO
Rampen en rampen-na-de-ramp zijn er veel, groot en klein.
FARO is niet uniek.
Ook bij bijvoorbeeld de Toeslagenaffaire lijkt de ramp-na-de-ramp blijvend en lukt het de politiek / de ambtenaren slecht om te zorgen voor de veiligheid en rust die nodig is om verder te kunnen.
Zelfs niet in 2026, zie commentaar Dat de Dienst Toeslagen de wet niet naleeft is een blamage die moet worden hersteld (Trouw, 2 februari 2026)
